Warsztaty o module tematycznym „Receptura apteczna w praktyce – przygotowywanie maści i proszków” (3)

20 października 2026 r. odbyło się ostatnie spotkanie w ramach cyklu piętnastogodzinnych warsztatów pn. „Receptura apteczna w praktyce – przygotowywanie maści i proszków”, organizowanych dla zdolnych uczniów bydgoskich szkół ponadpodstawowych w ramach grantu „Zdolny uczeń na uczelni”. Zajęcia realizowane były w ramach Miejskiego Programu Wspierania Ucznia Zdolnego „Zdolni znad Brdy” w Collegium Medicum w Bydgoszczy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, w Katedrze Chemii Leków Wydziału Farmaceutycznego przy ul. Jurasza 2.

W cyklu warsztatów uczestniczyli uczniowie I LO, V LO, VI LO oraz IX LO w Bydgoszczy. Ostatnie spotkanie poświęcono zasadom sporządzania maści recepturowych, stanowiących jedną z podstawowych półstałych postaci leku wykorzystywanych w praktyce farmaceutycznej. W części teoretycznej omówiono skład recepturowy maści, właściwości poszczególnych komponentów oraz znaczenie właściwego doboru substancji czynnej, podłoża i substancji pomocniczych. Uczniowie poznawali zależności między składem preparatu a jego właściwościami, jakością oraz działaniem terapeutycznym. Zwrócono również uwagę na znaczenie precyzji i przestrzegania procedur technologicznych na poszczególnych etapach sporządzania leku recepturowego. Część praktyczna obejmowała samodzielne sporządzanie maści recepturowej przez uczniów pod nadzorem prowadzącego. Wykorzystano nowoczesne urządzenia stosowane w recepturze aptecznej, w tym unguatory, co umożliwiło uczestnikom poznanie współczesnych metod przygotowywania preparatów półstałych. Uczniowie zapoznali się również z kryteriami oceny jakości gotowego produktu, uwzględniającymi m.in. jego jednorodność, konsystencję oraz równomierne rozprowadzenie substancji czynnej. Ważnym zagadnieniem była także analiza jakości preparatów farmaceutycznych. Zaprezentowano możliwości wykorzystania wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) do oznaczania zawartości substancji czynnej. Omówiono ponadto podstawowe zasady dotyczące stabilności maści, warunków ich przechowywania oraz prawidłowego oznakowania gotowych leków recepturowych.

Ostatnie spotkanie stanowiło podsumowanie cyklu zajęć, w ramach którego uczniowie poznawali zasady sporządzania proszków i maści recepturowych, rozwijając wiedzę z zakresu chemii leków i technologii postaci leku. Samodzielne wykonywanie czynności recepturowych oraz kontakt z wyposażeniem laboratoryjnym umożliwiły im lepsze zrozumienie specyfiki pracy farmaceuty. Udział w warsztatach pozwolił również dostrzec znaczenie precyzji, kontroli jakości i przestrzegania procedur technologicznych dla bezpieczeństwa oraz skuteczności stosowania leków.

Prowadzący: dr n. farm. Adam Sikora.
Koordynacja ze strony Collegium Medicum UMK w Toruniu: Joanna Grześkiewicz.
Koordynacja: Małgorzata Maćkowiak.